9.29.2013

amoy usok. at maalembong na babae. at walang bahid ng katotohanan.

may kakaibang saya kong nararamdaman ‘pag nakahahanap ako ng mga tindahan ng kutsilyo. iyong pagpili ng tamang haba at lapad, kurba at hawakan. may iba’t ibang karakter kasi ang bawat kutsilyo. magkakaiba ang sweet spot, ika nga. may mga magandang hawakan patayo, at mayroon namang paibaba talaga ang paggamit. may mga araw na umuuwi akong walang dala, may mga araw namang tulad ngayon na dalawa ang nabibili. papunta pa lang sa sakayan, iniisip ko na ang paghahasa ng mga kutsilyo. susubukan sa ilulutong panghapunan, malamang ay kung hindi tinolang manok ay adobong baboy. tiyaka susubukan sa mga kahoy-kahoy sa labas ng bahay. pero para malaman talaga kung magandang klase ang patalim, kailangan masubukan sa piso.

bumunot ako ng piso at inilapat sa lupa. katabi ng mga alagang manok na nagtatakbuhan sa paligid, inilabas ko ang bagong hasang kutsilyo na kabibili lang kaninang umaga. inilapat ko ang patalim sa noo ni rizal. tila ayaw talagang humarap ni rizal kahit nasa piso na’t wala nang buhay. mabilis akong bumweldo. butas ang piso, sa pisngi nadali si rizal. hindi siya lumingon sa aking patalim.

tinola ang hapunan. sa gitna ng paghigop ng sabaw, tatlong magkakasunod na katok ang narinig. mabilis na tibok ng puso. sa puso lagi dapat ang puntirya, para malinis at walang sabit. sa itaas ng pinto, sa hamba, kinapa niya ang bolo tiyaka binusaksan nang dahan-dahan ang pinto. “bong, tara na!” sigaw ng jenny. binuksan ko nang buo ang pinto para makapasok si jenny kasabay ng pagbitaw sa hawak na bolo. “ha?” sagot ko habang pabalik sa hapag, sa aking tinola. “akala ko ba aalis tayo ngayon? sabi mo last week, a!”

tumunog ang cellphone. mabilis na tumayo si bong at natigilan si jenny. “boss. oo.” hinawakan ni bong ang balikan ni jenny, para bang sinasabi na agad na intindihin na muna at hindi sila matutuloy ngayong gabi. “ako’ng bahala. papaalis na nga ko ngayon, boss. nag-aayos lang ng gamit.”
nasa gitna pa lang ng telepono si bong, nagdabog na si jenny. galit na tumayo at sumigaw ng “lagi ka na lang, buwisit!” bago ibalibag ang pinto. nalaglag ang bolo. natigilan si bong. “ah. sige boss. andito pa. sige po.”


inilapag niya ang laptop sa hapag at nagbukas ng facebook. nagbukas ng twitter. hinanap ang timeline ni randy de vera. nagbukas ng email at nagdownload ng attachment. click. lumabas ang litrato ni randy. ilang segundo ring nakatitig si bong sa litrato ni randy, para bang kinakabisa ang bagong kilalang kaibigan. kinakabisa ang bawat detalye.

paulit-ulit ang paot na boses ng desktop printer habang mabagal na binubuo ang mukha ni randy, ang kayumangging kutis na tila umuubos ng tinta ng printer, baku-baku, ang matatalim na mga mata, ang nunal malapit sa pagitan ng dalawang kilay, ang maitim na labi, ang malagong buhok.

mahilig gumawa ng checklist, para bang nagiging madali para sa’king makita ang irregularities. mahirap magkamali sa ganitong trabaho. nakaparada ang lumang corollang kulay silver sa tapat ng malaking bahay. mataas ang gate, tahimik ang paligid. iyong mga tipo ng lugar na alam mong bibihira ang mga gago. hindi magkakakilala ang mga magkakapit-bahay, walang pakialamanan dahil lahat ay may ere, lahat ay may pera, lahat ay may bago na ayaw maamoy ng iba. binabasa ko ang timetable ni randy. tatlong linggo ko na rin siya sinusundan. at hindi magsisinungaling ang papel, camry ang dala niyang sasakyan ngayon dahil coding. kailangan niyang umuwi para makapagpakita sa asawa. mga 10 to 10:30, darating siya.

mga alas dose ng madaling araw siya muling aalis. doon ko siya susundan.

dumaan ang puting camry sa kanyang harap. ni kaunti, hindi siya gumalaw. mabilis na pumarada at pumasok sa pinto. nakapolo, maong, hindi naka-tuck in, leather shoes, makintab na relo, kulay ginto, matigas ang buhok. uso pa ba ang pamada ngayon?


mag-aala una na nang lumabas muli ang nakapolo’t leather shoes. pero hindi montero na ang lumabas sa gate ng malaking bahay. muling natigil si bong, tila nanigas na parang estatwa. mata lang at wala nang iba ang gumagalaw. ilang segundo na mula nang dumaan ang montero, tiyaka siya nagbukas ng sasakyan. alam naman niya kung saan ang punta ng pulang montero. sa isang beerhouse na humigit kumulang trenta minutos din ang layo sa tinitirhan. dumiretso siya roon at hindi nga nagsisinungaling ang papel. nakasulat nga na nakaparada ang montero sa gilid ng beerhouse, natatakpan ng karatulang “no parking” ang plaka. big time, naisip ni bong. matalino, kaya siguro huwebes dahil kakaunti ang lalaki. maraming babae. hindi singtumal ng lunes at ‘di singdagsaan tulad ng biyernes at sabado at araw ng suweldo. parang linggo, pero hindi araw ng diyos.

sinubukan kong pumasok. kinapkapan ako, todo kapkap ang naka-itim na security guard. tumingin siya sa’kin nang makapa niya ang cellphone. inilabas ko ang cellphone. inilabas ko rin ang swiss knife na nasa kabilang bulsa, “swiss knife lang, boss.” kinailangan ko raw iiwan at bawal daw. nakasulat sa lobby, bawal ang camera, bawal ang kutsilyo’t matatalas ng bagay, bawal ang cellphone.

sa gitna ng dilim, ang ilaw sa stage na lang talaga ang makikita. maaaninag ang mukha ng mga manonood, pero mahirap kung hindi tititigan nang maayos. umikot ako sa paligid, nagpanggap na tila naghahanap ng matitipuhang upuan kahit pa marami pang bakante. naglapitan ang mga babaeng maiikli ang suot. wala si randy. “hinahanap ko kasi iyong barkada ko, e. iyong nakapolo, tapos ganito kalaki.” tinanong ko ang isang babaeng tila swimming pool na lang ang kulang sa liit ng suot. “si sir randy ba?”

oo, pero “hindi. si ben, ben ang pangalan. patanong naman.” pakiusap ko sa babaeng pati ang palya’t mas maikli pa sa kanyang panty. “wait lang, sir.  papatanong ko kay mommy, baka gumimik lang.” sinundan ko ng tingin ang babae bago lumabas ng beerhouse na iyon. umarte pa kong “walang tao, e. hindi masaya.” kahit pa halata naman yatang wala akong intensiyon na magtagal. hiningi ko sa lalaking naka-itim na puno ng tato ang mga braso ang swiss knife at bumalik ng sasakyan.


“sir, confirmed po. tuwing martes at huwebes, nasa rotonda club siya. sa gilid lagi nakaparada at laging natatakpan. hindi ko lang po ma-confirm is kung sino ang lagi niyang pinupuntahan doon. pero, confirmed po sir. may babae po ang tatay niyo rito. forward ko bukas ang data. balikan ko na lang po kayo ‘pag may update na kung sino.”


alas kuwatro na ng umaga nang makauwi ako ng bahay. pagbukas ng pinto, bukas ang mga ilaw. nagising si jenny na tila nakatulog na kahihintay sa’kin. mabilis siyang tumayo mula sa hapag at humarap sa’kin, “gago ka, nambababae ka, ano!” inamoy niya ang aking dibdib at nagpatuloy, “tamo! amoy babae! babaero ka! hayop!” natigilan ako sa bilis ng pangyayari. “gago!” pilit ko siyang pinigilan nang pinagbabato niya ang mga gamit sa sahig, mga upuan, plato, baso, mga picture frame na nakasabit at iba’t iba pa. lahat nang makita, tila gusto niyang sirain. binunot niya ang isang drawer sa oro can, at nagsambulat ang aking koleksiyon. nagulat si jenny. kitang-kita sa kanyang mga mata, pero tila nanaig pa rin ang galit sa kanya, “ano?! papatayin mo rin ako?” galit, o pagkabaliw. hindi ko masabi. pero doon nag-init ang ulo ko.

“hoy! hindi ako nambababae! tangina naman! tigilan mo na ko!”

“sinulangaling!”

“ah, puta! kung ayaw mong maniwala, ‘di ‘wag! umuwi ka na, bukas na tayo mag-usap ‘pag matinu-tino ka na!”


lumabas ng bahay si jenny na umiiyak. tumahimik ang paligid. nagmukhang basura ang buong kuwarto. ang malalalim na buntong hininga na lang at walang tigil na angal ng bumbilya na malapit nang maubusan ng hininga. tiyaka ko inamoy ang polo. sa kaliwa’t kanang bahagi ng dibdib. amoy usok. at maalembong na babae. at walang bahid ng katotohanan.



9.25.2013

cycle na ba ito?

pamilya ang isa sa mga nag-uugnay sa’ming apat, problema sa pamilya. ganito sa bahay, problema sa tatay, hindi umuwi si tatay, galit si nanay, nag-away sila, naglayas ang isang kapatid, tagtipid, nauubos na ang pera, at marami pang iba. basta, pamilya.

sa mga inumang red horse hanggang umagahin, mag-umpisa man sa usapang masaya, usapang tungkol tsismis kay ganito at ganyan, alaalang nakakatuwa na kahit paulit-ulit pagkuwentuhan ay walang patid na katatawanan ng buong barkada, hindi puwedeng hinding mapag-uusapan ang mga tatay. “alam mo, pare, masuwerte ka nga umuuwi pa ang tatay mo, e. si papa, umuuwi lang kung kailan niya gusto. parang...” tiyaka namin susundan nang sabay-sabay na para bang choir na araw-araw nagsasanay, “parang nagbubuhay-binata!”

“buti nga kayo may tatay, e.” tiyaka tatapusin ni ralph ang usapan. matatahimik ang lahat at mapupunta na sa ibang usapan.

mahilig kaming mag-inom magbabarkada. kahit pa dinner, o movie ang yaya, parang walang palyang hindi napupunta sa inuman pagkatapos. ang tawag namin, “may activity naman lagi pagkatapos.” oo, activity, kahit pa alam naman naming inuman ang activity na iyon at wala nang iba. at sa gitna ng inuman, mayroon at mayroong papasok sa usapang ikatutuwa ng lahat. ideya, balita, kuwento, mga usapang sana ganito, sana ganyan.

habang nasa gitna ng inuman, nag-check ako ng twitter. ang sabi ko sa last tweet ko noon, “four for brunch and two for pass midnight snack : ) ).” naka-anim kasi ako ng roast beef burger ng burger machine the day before. nagulat lang ako na may nag-favorite ng tweet kong iyon. at, tulad nga ng sabi ko sa kanila habang kinukuwento ko ang tweet na iyon, “and dude! she’s a blond, pare!” tiyaka ko naisip na baka sa laki ng mundo natin, mayroon isa o ilang taong nakakaramdam ng parehong nararamdaman natin at that specific moment, parehong iniisip, parehong ginawa o ginagawa, parehong experience, parehong way of thinking. ang galing nito, sabi ko, isa itong breakthrough.

o, baka lasing lang. too much red horse. masyadong nasipa ng kabayo.


sa dami ng kinaiinisan ko kay papa, sa tuwing napapasok ang usapang alak, galing sa pagmamaneho, siya ang lagi kong ibinibida. isisingit ko lagi na ibang klase sila mag-inuman. kapag nagsama-sama na silang magpi-pinsan, bote bote na ng brandy ang pinag-uusapan. kung beer naman, hindi pupuwedeng walang case sa tabi ng table nila. para raw nabibilang ang mga bote minsang nabanggit ng tatay ko nang sabihin kong ang dami na nilang nainom. hindi na mahihirapan ang waitress sa pagbibilang, at hindi nadadagdagan ang mga boteng nainom nila kapag tinawag na ang bill. mahilig makipagbiruan sa waitress at pumulutan ng mani at nilasing na hipon. minsan, camaron pa nga at lechon. magarbo sila uminom, maraming tawanan, maraming bisyo, napupuno ng usok ang paligid mula sa kanilang mga sigarilyong maya’t maya ang sindi. umaapaw ang kuwentuhan, murahan, at sigawan kapag mapupuno na ang case ng beer. kapag pauwi na, lintek ang galing ni papa sa pagmamaneho. magaling na siya kapag hindi naka-inom. mula first lane, lumilipat sa third o fourth lane kapag gusto talagang mag-overtake. mabuti na lang at sa bandang bulacan kami nakatira. kaya siguro ayaw niyang lumipat sa mas malapit lapit na tirahan. wala kasing nlex sa ibang lugar. pero iba talaga kapag naka-inom siya. kung ang normal na lipad namin ay hindi bumababa sa 80 to 100, kapag may halong alak ay 100 to 120 na consistent. iyong tipong mapapakapit ka talaga, pero hindi dahil sa takot na baka maaksidente. nasanay na kaming pamilya sa ganitong scenario. kumbaga, isa ito sa mga pagkakataong mapagkakasiwala mo talaga ang buhay mo sa kanya. mapapakapit ka nga lang dahil sa bilis at sa lakas ng pagkembot ng sasakyan, hindi talaga mapipirmi ang puwet mo sa pagkakaupo. kailangang nakapako ang paa at nakalapat ang likod.

mahina na si papa ngayon. hindi na halos makalakad at wala nang bisyo matapos ng apat na stroke. kung dati’y hindi mapirmi sa bahay, ngayo’y hindi na halos umaalis. ang mga kainumang barkada nama’y hindi na rin bumibisita.

pauwi ako galing inuman ng barkada. ilang minuto bago mag-alas tres ng umaga. pero imbes na magmadali pauwi, panay ang tapak ng gasolina para sa roast beef ng burger machine. naaalala ko pa rati noong sinusundo pa ko ni papa sa eskuwelahan. tuwing pauwi na’t magtatanong kung gutom ba ko ay doon kami hihinto. siguro dahil burger machine lang ang tindahang 24hrs bukas, may burger na masarap, at may tindang sigarilyo. anim na boteng red horse at tuna belly at heto ako’t nasa burger machine sa a. bonifacio. “isang order ng roast beef.”

naalala ko kung paano iparada ni papa ang pajero namin sa tapat mismo ng burger machine na ito. kung paanong hindi nagbago ang itsura ng tindahan na ito kahit pa ilang taon na ang nakalipas. hindi nagbago, hindi nawala, hindi nagsara, at puro pa rin ng alaala. “may sigarilyo kayo, ‘te?” tanong ko kay ate habang iniinit niya sa maliit na stainless ang malapot sa sabaw ng roast beef. “meron.” siguro, ang pinagkaiba namin ni papa, marlboro red siya at lights ang akin. kung hindi pale ay san mig light ang kanya at red horse ang akin. brandy na on the rocks and kanya at jack coke ang sakin.

mabilis kong naubos ang dalawang roast beef—buy one take one kasi kaya’t ang isang order ay dalawag piraso kaagad. isang orange juice, tulad ng order ko lagi kapag tinatanong ako ni papa kung anong gusto ko. pagkatapos ng isang stick, bumalik na ko ng sasakyan. nagbukas ng aircon na nakagugulo ng buhok sa lakas tulad ng pagbukas ni papa ng aircon sa tuwing siya’y nakaiinom. mabilis na maneobra at natagpuan ko na lang ang sariling nasa nlex na. lumilipad, pauwi, para bang walang makapipigil sa paglipad. nang masilip ko, halos 120 kph na pala ang takbo ng sasakyan. exit na ng bulacan.

malamig na malamig ang aircon. nakahilata sa kama at walang suot na t-shirt. ganito raw ang rockstar. nakadapa at walang pakialam. ala-una na ng hapon nang magising ako, pero ni kaunting gutom ay wala akong maramdaman. ngayon pa lang nagsisimula ang araw ko. pagkalabas ko ng kuwarto, naroon si papa, nanonood ng tv habang nakaupo sa kanyang wheelchair. tiyaka ko naalala kung gaano kami naiinis noong bata pa kami ng mga kapatid ko dahil hindi nagigising si papa at hindi nakasasabay sa tanghalian. kailangan pang gisingin para makahigop ng mainit na buto-buto. at tulad ko, ganoon din siya na hapon na nag-uumpisa ang araw. madaling araw natatapos ang gabi at amoy tsiko paggising.

cycle na ba ito?

9.22.2013

ang aking unang pagbalot [my first joint]

minsang sinubok,
pahina ng bibliya,
pinirapisasong nasayang.
                pinaghihiwang mga papel,
                pinagtutuping pantabla
                pantabla-- sa mga mapang-api, mga nananakal ng lalamunan.
paulit-ulit na binabalot,
mga inaalagaang pinaghirapang
tanim ng aking mga kababayan.
paulit-ulit pinagsasama,
buong pusong pagpikit na hinihiling,
huwag babaluktot, iwasan ang gusot.

minsang sinubok,
minsang ikinalungkot.
tila sinasabi ng tadhana,
“hindi ikaw ang itinakda.”
                hindi naisama sa kapanakan,
                galing at gilas,
                isinukong pangarap, dahil lang tinanggap.
pagkatanggap—sa utos ng bathala, utos ng lahat
utos ng tadhana, utos ng tunay na mundong
yumayakap pa at binubulong,
“hindi ikaw ang itinakda.”

boses niya’y kay lamig,
parang amang malambing na bumubulong
sa taingang inaakala’y nabibingi.
yakap niyang may bahid ng lamig,
para bang haplos ng ina
at higpit ng ama.

walang galit na nadarama,
walang anong nais mangyari pa.
 naka-isa naman,
gusut-gusot at buhaghag ma’y
regalo pa rin.
                mula sa aking kababayan
                ating dapat ipagmalaki
                ito ang masarap, ito ang atin
                ating lupa’t panananim,
                huwag sanang basta ipamigay sa hindi tulad natin.

matagal na panahon, nalimot ang pangarap
hanggang sa sabi ng isang kaibigan,
“ito na iyon, ito na iyon.”
nagsimula raw siyang tulad ko,
nasawi, tinamad, nawalan ng gana.
ibang paraan, maliban sa pagbabalot ng pananim.
ibang trabaho, ibang pinilit kasanayan,
sa mundong ito,
kumita at mabuhay lang.

sinubukan kong muli,
lumang pambalot, inilapat ang isa.
pinaghihimay na pananim,
ang pagbukod ng dahon sa buto.
masusing pag-iisa-isa,
alin ang nararapat, at alin ang walang pakinabang.
                mesitulosong pagtutupi ng pambara,
                plantiyadong pambalot,
                maya’t maya’y hinahaplos.
                mabubuo na tama ang timbang,
                magagamit nang walang masasayang.
isinara ang balot,
ipinapagpag, itinataktak,
maging masikip nang maging siksik.

kaligayang ‘di ma-ikuwento.
kaligayang abot langit
                nais isigaw,
                nais iiyak sa labis na pagka-aliw.
ito ang aking unang pagbalot.
ang una sa aking maraming balot,
wala nang pagtatakang isang mambabalot ng pananim,
ang patunay na isa akong magsasaka.



9.07.2013

roadtrip

naalala niyo noong mga bata pa tayo?
biglaang tawagan,
kidnappan
sa barkada, buyuan
para sumama.

sa laguna.
tagaytay! baguio! zambales!

kung ano na lang ang maisipan
lalo na kapag nasa inuman.
mag-uumpisa sa isang ideya,
na mapupunta sa kantiyawan
at sabihan ng mga
“maganda sana kung....”

kung maaga aalis ng maynila.
mahirap na gisingan at tawagan ng mga tulog.
mahuhuli ng isa, dalawang oras ang pag-alis,
pero imposibleng hindi matuloy.
tuloy na tuloy,
kantahan sa loob ng sasakyan,
tulog sa kalahati ng biyahe,
agahan sa tagaytay,
lahat nakasuot ng shades.

si bagong gising, si galing inuman,
si life-of-the-party na corny pa’t
bumubuwelo pa ng jokes,
si laging gutom, si reklamador,
si lutang, at si driver.

kape sa tanghaling tapat.
init sa gitna ng lahat ng lamig.
tawanang tila walang bukas,
harurot na si life-of-the party—
panay banat ng jokes, mala-stand-up comedian,
may re-enactments pa’t lahat.
buhay na ang bagong gising,
putok na rin ang tama ng galing inuman.
buhay na ang barkada.
si laging gutom na nagpapapababa ng kinain,
hayu’t naghahanap ng tinapay na mangangata.
si reklamador nama’y tahimik, naka-shades pa rin
kahit nasa mahamog na’t parang paulan.
nag-aabang, naghahanda ng maibabara sa kabarkadang
kuha ang atensiyon ng buong kapihan.
si lutang na nakasuot din ng shades,
tulog ba o nakikinig lang?
at si driver na panay tawa,
kumo-crossfinger na huwag muna sanang magyayang umalis.

may mabubuong katatawanan.
uulit-ulitin hanggang maghapunan—
hanggang kinabukasan.
hindi titigilan,
pero papatok at papatok.
paulit-ulit, pero mapapamura pa rin.
inside joke na kailanma’y hindi maiintindihan ng iba
kahit i-kuwento man,
kahit paulit-ulit pa.

magtatakaw ang lahat,
minsan lang naman.
hindi uso ang diet sa ganitong mga panahong
panay masisiba ang kasama.
malamig ang panahon,
mahangin, baka magsebo ang bulalo't lumamig ang kanin.

dampot ng chopseuy,
higop ng sabaw,
sawsaw ng toyo sa tilapia,
subo ng sisig, piga ng kalamansi, subo ng lechon kawali.
“may ice pa ba?” sabay lipad ng yelo’t coke mula
dulo hanggang dulo.
“oh, guys, ito oh, extra rice pa!”
magsisigawan ang lahat, kala mo nagrereklamo.
bago matapos ang gabi, simot naman ang mga ulam.
iilang butil na lang ng kanin,
at nagluluksa na lang sa isang tabi.
naninigarilyo,
at siguradong sasabihing, “saya ng ganito.”



9.06.2013

sex scandal

hilig kong manigarilyo sa rooftop ng school. una, siguro, kasi bawal. lahat naman ng bawal ay masarap. kapag sinabing huwag gagawin, para bang mas lalo tayong nangangati—kapag sinabing huwag kamutin, lalo nating kinakamot hanggang sa maging sugat. at kapag naging sugat na, lalo nating hindi titigilan dahil pagsasabihan tayong muli na huwag kamutin at magdudugo. kaya naman kapag sinabing puwede nang manigarilyo sa school basta’t nasa rooftop, sa ground floor naman siguro ako tatambay. dahil, pangalawa, dadami na ang tao rito. hindi ko na matatawag na lugar ko ito. mapupuno na ng upos ng ibang tao ang sahig, magiging maingay, at magiging makalat na sa paligid. magkakalat ang samu’t saring mga basura tulad ng mga wrapper na pinagkainang mga sitsirya, kendi, plastic na pinagbalutan ng kung ano, bote ng tubig, magmumukha na itong isang ordinaryong kanto sa paligid na napupuno ng tambay na tumatakas sa klase.

oo, isa ko sa kanila. nagkakalat din ako. tumatakas sa klase at mahilig sa tambay. pero, bawat upos ng yosi ko rito ay nasa basurahan. at hindi nakakaabot ang mga pagkain at inumin dito sa rooftop ko. kumbaga, kung ang iba’t tuwing biyernes nasa quiapo para magsimba, andito ako tuwing hapon, para mapag-isa, para maabutan ang paglubog ng araw, para mawala ang mga problema. para makalimot humanap ng sagot sa bawat problema.

nakakainis na hindi ito maintindihan ni jenny. wala kaming halos pinagtatalunan kundi ang pagseselos niya rito. dahil siguro hindi ko siya pinapayagang umakyat dito. lagi niyang katwiran ay bakit hindi kami mag-date dito, o makasama siyang tumambay sa’kin. kaya sinasagot ko siya ng “kung ganoon, e, ‘di sa mall na lang tayo, o maupo sa food court. mainit pa sa rooftop, e.” minsan nga ay napagbintangan dinadala si roxanne doon. si roxanne ang katabi sa klase. maganda at maputi, at napakabait sa’kin, kaya siguro siya ang napili ni jenny na pagselosan. halos ilang beses na nagsunud-sunod iyon, kaya ginawa ko ang paratang niya. dinala ko si roxanne sa aking tambayan, tiyaka ko nakipag-break kay jenny.

matagal ang ngiti ni roxanne. nakatingin sa langit, sa mga ibon na nakikitambay sa kable ng kuryente, at sa mga naglalakad sa ibaba—mga estudyanteng papasok at palabas ng campus, mga professors na walang malay na may nakasubaybay na magandang dilag sa kanila. pero nang malaman niyang lugar ko ito para sa me-time ko, nainis siya. bakit ko raw itinuro sa kanya kung para sa’kin lang ito. dapat daw ay nanatiling akin lang ang lugar na iyon.

tiyaka ko siya tiningnan nang matagal. doon ko lang siya tinitigan nang ganoon katagal. nakakunot ang kanyang noo, halos dikit na ang mga kilay. mahigpit ang pagkakahawak niya sa’king braso habang kinukulit ako na bumaba na lang at bawal pala roon. “ano ka ba? okay lang iyan. never pa ko nahuli rito. tiyaka tingnan mo, saya ka rito.” sinundan ko pa ng biro, “tiyaka ‘di ka na makakabalik dito, kala mo, kaya sulitin mo na.” manipis ang kanyang uniform, dahil na rin siguro sa kalumaan. sa kanipisan, at dahil na rin sa sikat ng araw, maaaninag ang kanyang itim na bra. at ang kanyang leeg sa tuwing hihipan ng hangin ang kanyang buhok, sinisilaw ang magnanakaw kong paningin.

noong gabing iyon, hirap na hirap akong matulog. dalawang basong gatas at apat na sigarilyo na ang dumaan sa aking lalamunan, pero hindi pa rin ako dinadalaw ng antok. iniisip din kaya ako ni roxanne. naiisip niya kayang bumalik sa rooftop, nagustuhan kaya niya? naghahalu-halo na ang alaala ko at ang mga naiisip ko lang na maaaring mangyari, o sana mangyari. hindi rin siya makatulog. iniisip din niya ko. nakasuot siya ng maluwag na t-shirt a maikling short. hagkan niya ang kanyang unan habang iniisip ako. iniisip niya rin ako. katunayan, hinihintay niya ang text ko, para kamustahin siya at yayain siya muli bukas, para mag-goodnight, o kung ano mang dahilan pa. at dahil nakapantulog na, hindi na nakasuot ang itim na bra, nakadikit na sa unan ang kanyang bagong ligo na amoy, at ang kanyang labi ay nakahalik sa ulunan ng yakap na unan.

tinext ko siya, “hi roxanne. gising ka pa?”

tumunog ang cellphone ko. at nasundan pa ng isa uli.

nasend ko kay jenny ang text na dapat kay roxanne. at dahil nagbubunganga nanaman si jenny, hindi ko na inulit pang subukang itext si roxanne. kahit dadalawang message, ang haba ng text ni jenny. napuno ng mura, napuno ng mga paratang, kabe-break lang daw naman ay naglulumandi na ko, nagkukunwari lang daw akong nag-iisa sa rooftop, babaero raw ako, kupal, walang utang na loob, manloloko, at mag-usap daw kami bukas. naririnig ko ang boses niya. malinaw na malinaw. at, nakabibingi sa lakas. tiyaka ko nakatulog.

tiyaka ko na-realize na sa anim na buwang magkasama kami, hindi pala sa goodnight ni jenny ako nakakatulog kundi sa paulit-ulit na pagbubunganga niya, sa mga kuwentong hindi ko kailangang malaman at hindi niya naman kailangan ikwento, o hindi ko magawang maisip kung paano pa niya naaalala ang lahat ng detalye at side-comments ng iba.matutulugan ko siya, tiyaka niya ipaaalala kinabukasan. at, iyon pa pala ang isa sa pinag-aawayan namin maliban sapagtamay ko sa rooftop.

“na-receive mo text ko kagabi?” at bago ko pa bawiin, nakapag-react na siya. “ha? wala naman akong natanggap.” sagot ni roxanne. “ah, wala. baka hindi ko na-send.” sagot ko. “ano ba iyon?” tanong niya. may bago kay roxanne ngayon. naka-make-up ba siya ngayon? hindi naman. bago ba ang uniform niya? ganoon pa rin naman. puti ang kanyang bra, pero hindi iyon. ganoon pa rin naman ang kanyang nail polish, ang relo niya ay nasa kaliwa pa ring kamay, may takong pa rin ang kanyang sapatos, at nakasabit pa rin ang anklet niya na kulay blue. ah, “mas bagay sa’yong nakalugay.” sagot ko sa tanong niya. “ha? ah,” natawa siya, “magulo kasi buhok ko ngayon, e. kaya tinali ko na lang.” habang hinahawakan ang dulo ng ponytail, nilalaro ang kanyang buhok habang nakatingin sa’kin. ako lang ba, o nilalandi niya ko? nagbibigay ba siya ng motibo? baka gusto niyang yayain ko siyang muli sa rooftop. kaya siya nagtali ng buhok, para hindi na magulo ang kanyang buhok sa lakas ng hangin.

“gusto mo mag-rooftop uli mamaya?”

“ano lalandi ka nanaman sa taas? babaero! gago!” paakyat na kami ng rooftop ni roxanne nang magtext si jenny. kahit pa alam kong nakauwi na siya, pakiramdam ko ay nasa paligid lang si jenny. hinihintay na gumawa ako ng move kay roxanne, tapos tiyaka siya mageeskandalo. hindi malayong mangyari lalo na’t ngayong pinagkakalat niya na ipinagpalit ko siya kay roxanne, na two-time talaga ang nangyari at hindi magkasunod.

“totoo ba?” napalingon ako kay roxanne, “bakit ganoon iyong kinukuwento ni jenny?” natigilan nanaman ako. hindi ako sumagot. nang makarating kami ng rooftop, lumakas bigla ang hangin at napilitan kaming magtago sa likod pinto. “hayaan mo iyon. siraulo iyon, e. nagseselos lang iyon.” pero bakit ko sinabing nagseselos. dapat ay walang dapat pagselosan si jenny. mali. pero hindi nag-react si roxanne. umupo kami sa dulo at sabay na hinintay ang sunset. kumalma na ang hangin. nakangiti lang si roxanne. ang ganda ng pangalan niya, parang ang mga ngiti niya. roxanne. roxanne. lalo na kapag pumipikit siya, para bang naka-slow-motion. “bakit?” tanong niya. “ah, wala.” nababanggit ko na pala ang pangalan niya. thinking out loud yata ang tawag nito roon. kamuntik nanamang mabuking.


kulay kahel na ang langit nang mapansin kong hindi ako mag-isa. hinayaan ko nang makapasok si roxanne sa buhay ko, sa lugar ng pinagtatambayan ko, sa aking me-time. personal na ito. pero gusto ko ito. nagugustuhan ko ang mga nangyayari, at hindi tulad ng iba, masaya akong alam ni roxanne na hinahayaan ko siyang narito sa tabi ko.

hinawakan ko ang kanyang kamay. pumalag nang kaunti, ngunit nagulat lang yata. hindi niya itinaboy ang aking kamay. nakapatong sa kanya habang dahan-dahang sinasakot paloob, parang sawang dahan-dahang pumupulupot sa sisiw na dahan-dahang pinapatay, pinatitigil ang hininga para malamon ng buo.

tiningnan ko ang aming kamay, paakyat sa kanyang balikat, sa kanyang leeg. nang makarating ako sa kanyang mukha, nakatingin na pala siya sa’kin. inilagay niya ang aking kamay sa kanyang likuran at inilapit niya ang kanyang mukha sa’kin. mabilis na naglapat ang aming mga labi. alalang alala ko kung paano kami maghalikan ni jenny. kung paano sipsipin ang aking labi at kung paano ko hagkan nang mahigpit ang kanyang bewang. mabilis kong inakyat ang kamay sa kanyang batong, marahang sinusuklay ang kanyang buhok gamit ang mga daliri habang hinahalikan ang kanyang leeg. hinagod ko ang kanyang suso gamit ang kaliwang kamay. hinawakan niya ang aking kamay. tila naging gabay sa bagong kabundukan.

ihiniga ko siya sa rooftop, sa ilalim ng nagsisimulang dumilim sa langit. ang ilaw mula sa poste ang nagsisilbing araw. inangat ko ang kanyang uniform. nanatiling nakataas ang kanyang mga kamay. nakapikit, habang hinahalikan ko ang kanyang tiyan.

nasundan ito ng ilang beses. sa tuwing inaabot kami ng dilim, sa gitna ng paglubog ng araw at pagsamo ng gabi, bibilisan namin. muli kong maririnig ang ungol niya, tiyaka ko lalong gustong tagalan. kinakain niya ko sa dulo ng rooftop, kung saan nakaluhod siya habang ako nama’y nakatanaw sa humuhupang traffic, habang kinakain ang pagkalalaki. nagse-sex kami sa sahig ng rooftop, sa tabi ng poste, at sa likod ng pinto. ito ang naging libangan namin sa tuwing tatawag ang laman. magkahalong saya at gigil sa tuwing gagawin namin ito. at kahit kailan ay hindi ito nauwi sa ibang lugar. sa rooftop lang.

minsang sinubukan kong i-record ang boses niya habang nagse-sex. trenta minutos na ungol at pagsambit ng pangalan ko. sa tuwing gabi, pinakikinggan ko iyon. pipikit at pagtitikulan. para bang siya ang gumagawa, ang gumagalaw, ang kumakain ng aking pagkalalaki. tiyaka ko naisip na kunan siya ng video. pero paano. hindi ko alam paano sasabihin.

hindi na ko nagpaalam. bago mag-sex, kinuha ko ang cellphone at nagkunwaring nagbabasa ng text. nang i-on ko ang video, “rox, smile.” ngumiti siya. kumagat labi at hinila ang aking katawan papalapit sa kanya. “ilapag mo na lang yan.”




9.03.2013

ginto

tuloy pa rin si boyet sa pagkiskis ng napulot na bakal. napuno na ng putik ang kanyang damit, pati ang kanyang mukha ay may kalat-kalat na grasa mula sa pagpupunas ng pawis galing sa maduming kamay. “boyet! ano’ng ginagawa mo?” isang boses na maliit galing sa mataas na bundok ng basura ng smokey mountain. si raul, agad siyang bumaba at umupo sa tabi ni boyet, nakayuko at nakaupo sa lumang gulong ng trak, bahagyang nasisilungan ng mababang puno ng papaya.

nagkalat na ang mga damo sa bundok ng basura, hindi na tulad ng dati na panay plastik at nabubulok na bagay lang. makakapal na ang mga damo, may mga maliliit na puno na ring nagsilakihan. sa tulong na rin ng mga tunay na mga manilenyo, ang mga mambabasura ng maynila tulad nila boyet at raul. bagaman grade six lang ang dalawa, kabisadong kabisado na nila ang buong bundok—kung saan maaaring maglakad, kung saan maaaring humawak, kung saan malambot, at kung saan may natabunan na’t hindi na nabuhay pa.

“ano ba ‘yan?” tanong ni raul habang patuloy pa rin siya sa pagkiskis ng bakal. “shh! huwag kang maingay! gold ‘to, eh. mukhang gold, hindi ba?” sagot ni boyet habang itinuturo ang isang parte ng kanyang nalinis, kulay ginto na sumisilip sa gitna ng makapal na kaitiman ng natuyong putik. “kapag ito, gold talaga, nako raul! kahit ikaw, tayo, aabot tayo hanggang college!” nanlaki ang mga mata ni raul. “talaga? ang laki pa naman niyan. baka hindi lang. baka dahil diyan sa gold na ‘yan, hindi na natin kailangang mambasura!” napatigil sa pagkikiskis si boyet at napatingin sa kaibigan.

tirik ang araw. tila pati ang maliliit na dahon ng papaya na siyang tanging nagbibigay lilim sa kanila ay naluluto sa init. umuusok ang ilang parte ng bundok. nasusunog ang ilang mga basura  dahil sa init. ang laging sinasabi ni boyet, “dahil sa pinaghalong kung anu-anong basura, kemikal, at kung ano, tapos masasamahan ng lighter, o gaas, o kandila, kaya magliliyab talaga ‘yan. kaya ang trabaho natin ay antayin silang matapos masunog, tiyaka natin halungkatin. mas madaling makita ang kapakipakinabang sa hindi kapag lahat ay maitim na. ang mga matitigas na lang ang titingnan natin.”

matagal nakatigil si boyet. tila ng nag-iisip, o nananaginip. alin man sa dalawa, ito’y lagi niyang ginagawa. “bakit, boyet?” tanong ni raul sa nanigas na kaibigan. umiwas ng tingin si boyet. “lagi kong napapanood sa news, lalo na kapag special, na may mga driver o janitor na nakakakuha ng malaking pera. pero sinasauli nila.”

“nabawasan na nila iyon! bobo ka talaga. sinong magsasauli ng pera, sige nga? nabawasan na nila iyon, tapos isasauli nila para hindi masyadong konsensiyahin. hero pa sila!” mabilis na sagot ni raul. napatinging muli si boyet sa hawak na ginto. “pero ako, kahit kaunti, hindi ko isosoli kapag nakahanap ako. ayaw ko na rito. masyadong mahirap kumita. kailangan pa kumita para makapag-aral. tapos kailangan pa kumita lalo para makahiram ng libro at makapasok araw-araw. may pangarap kaya ako!” tiyaka tinapos ni raul ang panata.

“hindi mo na naman mababawasan ‘yan kung sakali, e. ang laking ginto niyan kung nagkataon! shempre hindi mo isosoli, kanino mo naman isosoli. ano bang malay natin kung sa isang mayamang pinatay pala iyan, ebidensiya pala, o kung ano at sinadyang itapon dito sa’tin. malay mo! ang dami kayang ganyan sa tv. sabi pa nga ng tito ko, yung gago, si tito bentong, hindi naman daw lahat ng nasa tv, totoo. bayad naman daw iyon lahat.”

“totoo?” sagot ni boyet. nagbago na ang kanyang mukha. malaki na ang kanyang mga mata. at tila malamig na ang mga pawis na nakakapit sa kanyang mga pisngi. “patingin nga.” kinuha ni raul ang ginto na sinlaki ng plato mula sa kamay ni boyet. sinlaki ng mukha ni raul ang gintong plato. kinatok-katok ni raul. kumuha siya ng bato at madiing kiniskis ito. nang sumilip ang manilawnilaw na balat ng bakal, hindi siya tumigil. matagal siyang nagkiskis. tagaktak ang pawis ni raul habang paulit-ulit na dinadasalan na sana ay ginto nga ang lumabas, na yayaman sila, hindi na kailangang mag-aral pa at makaaalis na sa mabahong lugar na iyon habang tulalang nakatitig si boyet.

“teka. uy!” sumigaw si boyet, “ano ‘yan! bakit nawala iyong gold!”

natigil ang dalawa.

“natanggal mo iyong gold, gago ka! kiskis ka kasi ng kiskis! raul!” sigaw ni boyet sabay hablot sa kanyang gintong plato. “hoy! e, peke naman pala iyan. pininturahan lang pala. tangina, bobo ka, buti nga kiniskis ko. college college ka pa diyan! ambisyoso!”