5.22.2013

yosi, kape, at tae


pagkapasok at pagkapasok ng kuwarto, tila ritwal ang kanyang paghuhubad ng t-shirt. pagkatapos ng mahabang araw na walang humpay na pagpapawis at pagpapatuyo, halos kumapit ang t-shirt sa balat sa lagkit. kinuha ang nagpapawis na pitsel at nagsalit sa baso. tatlong sunud-sunod na lagok at mabilis naubos ang tubig na laman. paupo na ko nang makaramdam ng pangangalam sa tiyan. imbes na buksan ang laptop at makapag-check ng facebook, mabilis akong nagtanggal ng sinturon.

nag-uumpisa pa lang ang gabi. bibihirang mangyari lalo na’t sa mga araw na nanggagaling sa labas dala ng kung hindi alak ay pag-iwas sa traffic ng rush hour. tahimik ang bahay tulad ng karaniwang araw. wala si nanay, wala ang mga kapatid. si papa lang na nasa sala at nanonood ng tv.

naisip kong magsulat. pero, hindi ko alam kung tungkol saan. may mga ganoong panahon na wala naman talagang iisang topic na gustong isulat o ikuwento. maraming tumatakbo sa isip, pero watak-watak. ang turo ng mga manunulat, mag-isip ng isang topic at palawakin, tiyaka mag-isip ng title. pero, kailangan ba iyon? naisip ko, hindi naman kailangang iisa ang problema, na may kontrabida, at may resolba. lalo na’t sa tunay na buhay naman ay hindi laging may sagot ang lahat ng tanong at lunas sa lahat ng problema. karamihan pa nga sa mga problema ay kung hindi napapalala ay nauuwi sa limot.

ang kuwento, laging may problema. laging buo. laging iisa. laging konkreto. na hindi ko nakikitaan ng maayos na lohika bilang hindi ganoon ang tunay na buhay. maraming kuwento, maraming problema, ay problema sa loob ng problema na may katabing problema na may kaharap na problema na may dala pang problema na nakikitaan ng problema, sabay-sabay pa! kalat-kalat, parang taeng sabog na kahit sa pader ng enidoro ay may lagda mo. kaya siguro trono itong natawag. bukod sa niluluklukan, para bang sa tuwing magbabawas ay mabibinyagan, matatatakan, nagsasabing, “akin ‘to.”

nang magising ako kaninang umaga, isang oras na pala kong late sa alarm. na-snooze ko pala. mabilis akong bumangon nang makita ko ang oras. halos patakbo akong pumunta sa banyo. pero, bitin kung iyon lang ang aking ikukuwento. ayaw ko namang ikuwento ang inis ko nang hindi ako nakapagdumi dahil late na ko. ang plano ay magbayad ng bill sa credit card, iyon ang una sa aking to-do list. nang i-check ko, kulang pala ang laman ng aking atm para makapagbayad nang buo kaya banas akong umalis ng bangko. masisingil ako ng interes, panigurado. pero, wala ring saysay, hindi ba? para sa mga manunulat na graduate ng journalism, o sa mga primyadong mga nanalo na sa mga award-award na iyan, hindi iyon kuwento. walang saysay, dahil para sa kanila, isa lang iyong pangungusap na pinahaba, pinabigat ang bawat emosyon, nagbigay ng kaunting detalye, at nagsasabi ng wala. kumbaga, walang kwentang pangungusap. pero, para sa’kin, iyon ang mahahalaga. iyong mga maliliit na bagay na nangyayari sa ating araw-araw na hindi naman natin nabibigyan ng pansin dahil hindi naikukuwento, hindi naisusulat dahil hindi ganoon kabigat. pero, hindi naman kailangang maging mabigat ang bawat kuwento. kailangan ba, nakakaiyak?

minsan, may humingi ng mga nasulat ko. pabasa raw. bago ko ibigay, nagsabi pa ko, “pero hindi ako writer, ah. kuwentista ako.” hindi naman talaga kasi ako writer, ayaw ko lang sa mga writer na... writer. iyong alam nilang writer sila dahil may diploma sila at nagsusulat sila ng balita. ayaw ko sa mga rules. ayaw ko ng form. ayaw kong sumusunod kaya ayaw ko sa mga taong ginagawa lang ang mga bagay na itinuro sa kanila. naniniwala ako sa “learn and unlearn.” dahil kung hindi tayo matututong kumawala sa rules, ano ang kaibhan natin sa kanila.

tinamad yata siyang basahin. hindi ko na rin hinintay ang kanyang comment. wala rin naman akong pakialam. hindi ko ipinagkakailang magaling siyang manunulat. ilan din ang aking nabasang sulat niya—mga kuwentong pilipino, gawang pilipino, lenggwaheng pilipino. iyon naman ang gusto ko. hindi mahirap basahin, pero may laman. nagulat na lang ako nang mag-message siya sa ym! (yahoo messanger). nabasa na raw niya. nasundan ito ng matagal na katahimikan, para bang pinipilit akong magtanong kung kamusta. nahihiya man, kabado na rin, tinanong ko. maganda naman daw, at considering na hindi ako journalism, tama ang aking paggamit ko ng tagalog. hindi naman ako magaling sa tagalog, pero alam ko namang tama ang aking grammar. tama ang aking paggamit, pero hindi ko sinasabing hindi nagkakamali. tinanong niya ko sa aking hindi paggamit ng malalaking titik na para bang isang tangang uri. wala namang nais ipahiwatig iyon. paborito ko lang talaga ang mga small letters. kung oc sila sa mga proper grammer, oc ako at naiinis akong makakita ng malalaking titik. maganda raw dahil maraming detalye, pero nabitin daw siya. mahilig ako sa detalye. sa’king palagay, iyon kasi ang nagbibigay ng kulang, ng emosyon, ng pakiramdam na naroon ka sa lugar na iyon, dahil naniniwala rin akong kahit gaano kadetalyeng maisulat ang isang sitwasyon, hindi pa rin ito lubusang mararamdaman. kaya’t hangga’t maaari, isusulat ko ang bawat detalye nang kahit papaano, kung hindi man maiparamdam nang buong buo, ay maiparamdam pa rin.

natuwa ako. pero, hindi pa rin ako nakinig. hindi rin naman kasi ako mahilig sumunod sa mga suhestiyon. pinag-iisipan ko pa naman, pero hindi ko laging sinusunod.

nag-iisa na lang ang yosi kong nasa banyo. kinuha ko ang lighter na nakahiga sa lababo at umupo sa trono. pssssssshh. nagulat ako nang magsindi. mabilis kong na-realize na wala namang tagas ang lighter at hindi sa lighter nanggaling ang tunog. nasabayan ko pala ng ire. utot na pala iyon.

humithit ako nang isang buo. ang sarap sana kung may kape. yosi at kape. itong tatlong ang ilan sa mga bagay na wala namang halos kakuwenta-kuwenta, pero napakasarap gawin. kung mayroon lang sanang kapihan natahimik at kakaunti ang naglalakad sa paligid. halos wala kang maririnig na nag-uusap. tatawagin ko itong, “private room.” isang itong coffee shop na mayroong maraming cubicle. may maliliit, may malalaking cubicle, at may conference rooms na pang animan. may bintana ang bawat cubicle para sa mga taong habang nagsusulat at nagbabasa, o nag-me-memorize ay mahilig tumingin sa mga taong naglalakad sa labas. pero, may blinds para sa mga taong gustong maluklok sa kanilang sinusulat pero ayaw magsulat sa kani-kanilang bahay. (malamig ang banyo, may sapat na urinal at cubicle, hiwalay ang panlalaki at pambabae, laging may tissue at sabon, may flush at may bidet. para naman ito sa mga taong mahilig magkulong sa cr, ano man ang dahilan.) kahit pa sabihing kape ang isa sa mga yayaan para sa date, o meet-ups, intimacy lagi ang kaugnay ng kape. swabe, tahimik, kalmado. dahil kung hindi, mag-beer na lang.