6.23.2012

nakahain na


tulad ng kasarian, ipinanganak akong sila tatay at nanay na ang magulang, sila boyet at francis na ang mga kuya, ninong ko na si tito jaime, at katoliko na rin. bibihila lang naman talaga ang mga pagkakataong maaari tayong mamili. hindi puwedeng mamili ng kasarian (magagalit ang pari), pamilyang kalalakhan, estado sa buhay, titong galante, at kahit pa relihiyon. bago pa matutong makapag-isip, nakahain na sa hapag ang lahat, kakainin na lang—gusto man natin ang ulam o hindi.

may mga taong panatag na sa nakahain. ganito na ko nang ipinanganak, e. ano pa bang magagawa ko? at may mga tao namang tinatanggihan ang lahat ng ihain. parang batang kahit na gutom ay mas nais bumaba sa upuan at maglaro sa halip na isubo ang kutsaran kumpleto na sa kanin, ulam, gulay, at sinabawan pa.

ako, hindi ko alam.

kung minsan, masayang isipin na binubuo pa lang tayo ay handa na ang lahat. kulay asul ang kuwarto dahil lalaki at ito ang magiging paboritong kulay ni junior. sa pribadong paaralan mag-aaralan at sa ganitong unibersidad magtatapos. magdo-doktor, o kung hindi man ay magiging magaling na abogado o engineer. binubuo pa lang, tayo na ang mag-aahon sa ating mga pamilya (kung saan iaahon, hindi ko rin alam). nakalulungkot lang isipin na nababawasa ang multiple choice ng buhay. full multiple choice sana ang buhay. maraming options. maraming maaaring pagpilian. (puwede pang mangopya kung minsan at makapag-check-and-balance ng sagot). imbes na makapili ng titong galante, mauuwi tayo na para bang bumbay na nautangan at natakbuhan—bawat kibot ay nagbibilang kung ilang beses nang tinaguan—kung ilang batman na action figure na ang naipangako.

ipinanganak akong katoliko. kung bakit, nito lang ako nagka-ideya. nitong kolehiyo, sa klase sa theology, nalaman ko yata ang sagot. hindi maaaring ikasal sa simbahang katoliko kapag hindi kristiyano. kailangang makumpil. payagan man ng batas na ikasal ang dalawang relihiyon, hindi sila maaaring ikasal sa harap ng altar ng malaking simbahan ng katoliko. higit na matimbang pa naman para sa mga mamamayan ng bansang ito ang makasal sa simbahan kaysa sa batas.

at bilang katoliko raw ang bansang ito, o katoliko ang paniniwala ng bansang ito, o katoliko ang nagpapalakad ng bansang ito, o katoliko ang diktatorya ng demoktratikong bansang ito, katoliko ang anak ng mag-asawa.

nakalulungkot lang na hindi ko man lang naitanong sa aking mga magulang bago sila maghiwalay kung katoliko ba sila pareho bago ikasal, o sino sa kanila ang napilitang magsinungaling at nagpakumpil para lang mapayagang maikasal.

sabi, maaari naman daw papalitan ang nakasulat sa birth certificate nang may isang kamag-aral na nagtanong kung paano kung may ibang relihiyong ibig. nagtaas ako ng kamay, “kung ganoon po, bakit hindi na lang po iwan na blangko ang religion hanggang sa dumating sa hustong edad na makakapag-desisyon na mag-isa ang bata, o kung hindi ay tanggalin na lang sa birth certificate.” naghagikgikan ang paligid. bobo ba ang suggestion ko? mabilis na nakasagot ang propesor na tila ilang beses na naitanong sa masteral ng theological studies. pagkapanganak pa lang daw ay may kasalanan na ang bata. kailangan siyang malinis kaya kailangang paliguan sa isang magarbong paliguan sa isang silid ng simbahan. at, katolisismo ang maglilinis sa kanyang dumi at “impurities”. tiyaka niya sinundan ng tanong kung ano ang aking relihiyon. nakatayo ako sa gitna ng silid. nang mapansin kong lahat ng aking kaklase ay nakatitig sa akin, tila mga buwitreng naghihintay ng susunod kong gagawin. mahina kong ibinulong, “taoism siguro.”

nakabibinging tawanan ng singkuwentang katolikong buwitre. kahit pa hindi alam ang taoism, tuloy sila sa tawanan. tila ang propesor ay nakita kong nagpigil ng tawa. ganoon yata talaga sa katolikong eskuwelahan. kahit pa sabihing hindi kaso ang relihiyon, kailangan pa rin fill-up-an sa application form ang ‘religion’. (at para makapasa at makapagkolehiyo, dahil tila application form pa lang ay exam na, ilalagay mo ang ‘catholic’ kahit na hindi naman). iilan lang naman kasi ang kolehiyong walang kasamang relihiyong itinuturo.

nangangatog ako sa galit noon, hindi dahil pinagtawanan kundi dahil hindi ako pinakinggan. gusto kong magsusumigaw at magbalibag ng mga mesa’t silya, ipagpapako sila sa krus at pagbabatuhin ng tsok. “hindi kasi si dao ming su at si san chai ang nagsimula ng taoism! mga putangina niyo!”

pero hindi rin naman nila ko pakikinggan. kahit pa anong sigaw ko, may punto man o wala, sabihin ko mang taoism ang tawag dahil para ito sa mga ‘tao’ ay walang makaririnig. nabibingi rin sila sa kani-kanilang mga boses.

kalokohan ang ibang relihiyon. ang homily ang boses ng diyos at hindi ang bibliya. mensahero lamang ang mga santo, hindi idolo ang mga rebulto, pero halikan natin ang kanilang mga paa nang sila’y makiliti, tayo’y mapansin, at maisingit sa pila ng dasal sa diyos. punasan natin sila gamit ang mga panyo nang sila’y laging maging makintab at tayo’y kapitan ng sakit. kabisaduhin ang mga panalangin dahil hindi kabisado ng diyos ang ‘ama namin’ at  ‘holy mary’. magbistida at mag-balat na sapatos upang makita ng diyos na nirerespeto ang kanyang tahanan—bawal ang walang pambili ng sapatos at mala-maria clarang damit. makinig sa lahat ng sermon ng pari, ito ang tama, lahat ng kanyang sabihin ay utos ng diyos, nasa bibliya man o wala—ito ang batas ng pilipinas.

at dahil nakagawian, patuloy lang tayo sa nakagawian. dahil, nakagawian. pinanganak tayong mga magulang na natin ang ating mga magulang, kapatid na natin ang ating mga kapatid, hindi tayo makatatanggap ng regalo ay tito (tanggapin na natin), tanggapin na lang natin tutal ay sanay naman tayong kainin na lang ang nakahain. dahil may nakahain, hindi na natin sisilipin kung may ibang potaheng puwedeng maluto. ni hindi na tayo tatayo. kung hindi natin gusto ang hain, isusubo pa rin natin, dadamihan na lang ang tubig at kalilimutang marunong ngumuya.

“ah, ‘tay, kung mabasa mo man ito, sorry po. hindi po science ang course ko, at hindi po ako magiging doctor… o abogado… o engineer. nasa theology department po ako, pero lilipat na rin ng philosophy. mahirap pala kapag hindi ka maintindihan kahit pa ang propesor mo. sana 'tay, naiintindihan mo. 'nay.”