9.02.2011

vase VI

tulala siya na tila may kinakapa at may hinahanap ang isip sa madilim na silid, ngunit wala. maayos niyang inilapag ang vase sa itaas ng aparador, sa lugar na unang sisilipin pagkagising sa umaga kasabay ng pagtunog ng alarm at huling makikita sa paglubog ng araw kasabay ng pagtanggal ng relo at pag-set ng alarm para bukas, sa lugar na buong akala’y hindi mawawala.

mabilis na nagdaan ang mga araw, tila ilang minutong pagtaas ang paglubog ng hari. gigising, papasok sa trabaho, at uuwi para makabawi ng tulog. kumapal nang kumapal ang alikabok sa kuwarto ni buboy. naluma ang mga bagay na ‘di nadaraanan ng kamay. gumawa naman ng maliliit na hugis ang mga bagay na napabayaan at biglang magagamit. nawalan siya ng oras sarili, at sa iba. sa pagkalulong sa trabaho, ‘di niya namalayang dahan-dahan na pala siyang bumibitaw sa mundong dati’y buong buo.

nagkalat ang pira-pirasong bubog na dati nang masagi ng pinto ang aparador nang buksan niya. kumalabog ang aparador, bumukas nang bahagya ang salamin na pinto nito, at mabilis na nagkalat ang dati’y buong ceramics, ang pinakaingat-ingatang vase. natulala siya na tila may kinakapa ang isip sa madilim na silid. si buboy na laging handa, na laging may tumatakbo sa isip, na hindi nawawala sa sarili, ay natulala na lang.

nagtatakbo siya papuntang trabaho. pinagtinginan siya ng mga tao. parang baliw na nagtatakbo, imbes na lumuhod at pag-isahin ang dumaming vase. kasabay ng pagkadurog ng ceramic ay ang pagkalat ng mga prayoridad ni buboy. “male-late na ko sa trabaho.” paulit-ulit niyang sinabi sa sarili. binubulong na parang dasal, pinaniniwala ang sariling aabot siya sa trabaho at walang nangyaring masama. hindi naluma ang kanyang kuwarto, walang napabayaang mga bagay-bagay, maayos ang lahat, at walang nabasag.

hindi siya umuwi para makalimot. kating kati mang makita ang vase, makaligo at makapagpalit na bagong labang damit, makahiga sa malambot na kama, at mayakap ang unang kinagisnan, natulog siya sa bangketa. susundan niya ng tingin ang mabibilis na ilaw ng mga sasakyan. makatulog lang, pagmamasdan niya ang mga paa ng mga taong nagdaraan sa kanyang harapan. didilim na lang bigla at papasok sa trabaho para masabihang maligo naman o kung hindi ay, “late ka nanaman.”

nawala siya sa bilang ng kalendaryo. linggo, o buwan. o buwan at linggo rin ang nagdaan. napudpod ang suot na tsinelas, nanlabo ang mga mata, at nawala sa mapa ng maynila.

“buboy?” hindi siya ginigising sa bangketa ng sinuman. hindi siya dumilat. walang nakakikilala sa kanya sa haba ng bangketang tinutulugan. mataas ang araw at siguradong masisilaw siya sa oras na idilat niya ang naglalabong mga mata. “buboy? buboy!” mula sa gumagasgas na boses ng matanda. pamilyar na boses na hindi na halos matukoy. dahan-dahang dumilat si buboy kasabay ng dahan-dahang paglinaw ng mata mula na nagdikit-dikit na muta at kumapal na grasa.

“ano bang ginagawa mo rito’t ‘di ka umuwi?” tanong ng matandang unti-unti nang naaalala ni buboy. walang naisagot si buboy. imbes, ibinalik niya ang tanong. “ano’ng ginagawa niyo rito?” napangiti ang matandang ngayon ay naaalala na ni buboy, ang tindera ng yosi sa labas ng tindahan na malapit sa bahay na tinutuluyan niya. “nadaan lang ako’t papunta ko sa anak ko. hindi na ko nagbebenta ng sigarilyo, buy.” ilang taon na ba ang nakalipas at tila ang dami nang nangyari? at, “ano nga bang ginagawa ko rito,” tanong niya sa sarili. mabilis na nagpaalam ang matanda. sinundan niya rin ng tingin ang kubang matanda habang palayo sa makitid na bangketa. isang kaugaliang nakasanayan na ni buboy, sa lahat na lang na dumaraan ay sinusundan ng tingin imbes na dati’y kasabay sa pagtakbo ng nagkukumahog na pangarap at buhay.

mabilis siyang tumayo at hinabol ang matandang retirado. “nay!” lumingon ang matanda, tila siguradong tatawagin siya. “saan po ang papuntang bahay?” itinuro ng matanda ang sakayan papunta sa kanila. dalawang mahabang sakay at isang mahabang paglalakad at sigurado’t handang buboy. “bilisan mo’t gusto na yatang pasukin ng may-ari ang kuwarto mo’t itapon ang iyong mga gamit. hindi ka na raw kasi nakikita at hindi ka na rin nakakabayad ng renta.”

pasakay na siya ng dyip nang maalalang wala pala siyang pambayad. dalawang piso at tatlong pirasong bente singko sentimos lang ang hawak na hulog sa kanya ng mga estudyanteng nagdaraan.

muli siyang natulala sa pira-pirasong ceramics habang hinahabol ang hiningang hinahabol ng patak ng pawis. nagsisisigaw ang may-ari ng bahay habang kinakatok ang kanyang silid. dahan-dahan niyang inilapat ang tuhod sa maladisyertong sahid at inani ang mga bubog. halos humiga para idikit ang pingi sa sahig upang masilip ang naligaw na mga piraso ng vase. hindi ko alam kung paano mag-uumpisa, pero kaya ko naman.