8.28.2010

saan ba ‘to patungo?

ni upo ay ayaw umupo dahil oras na umupo at ipahinga ang mga binti ay siguradong hindi na muling makatatayo pa. mabagal kung maglakad, kulang na lang ay hilahin ang mga paa umabante, makagalaw lang sa kinatatayuan. pinabigat ng pagod ang buong katawan para mapilitang mailabas ang kakaunti pang natitirang lakas; ayaw iiyak dahil makababawas din ito ng lakas.

namumuting mga buhok, nagsisihabaang mga bigote’t patilya. sabi ng iba, “napakakupad raw.” wala akong maisagot, wala akong sagot. hindi ko ba kailangan ng sagot? hindi alam ang dahilan kung bakit may ganitong uri ng lakaran.


sunud-sunod kung lumagpas sila. ang mga hanging sumasampal sa’king mukha, tila dagdag ng pabigat sa katawan at naghihingalong mga tuhod. isa-isang hakbang tungong kung saan. diretso lang daw at huwag hihinto, makararating din. tatanawin ang mabilis na mga nagsisitakbuhan, hahabulin ang mata, at kasabay ng paghahabol ng hininga. maninikip ang baga, mangangalam ang sikmura. kaunti na lang, kaya pa ba?


babalutin ng tubig alat, mga matang puyat at maga. nais mang ilabas, pipigilan pa rin. sasabihan ang sariling ‘huwag at makababawas din ito ng lakas.’ nanginginig ang labi, magpupunas ng bibig gamit ang gula-gulanit na damit. titingnan ang batu-batong laksada, ang pinormang dibuho nito, hanggang sa dugo na hindi na maaninag ng malabong mata.


hindi na mabilang, mga bundok na tinawid at mga kuwebang sinuotan, iba’t ibang uri ng puno—may alam ang ngalan at may bago sa paningin, gubat na pinuno ng sari-saring hayop, at sugat na tinamo sa mga sanga’t pangil. minsang hinabol ako ng oso, sabi’y papatayin daw ako. nanlilisik na mga mata na halos ikahimatay ko, pero imbes na tumakbo’y huminto’t tumayo. binalik ko ang titig at siya ang kusang lumayo.


tiyaka ko na lang napansing nakalmot pala ko ng malalim sa likod. namanhid ang buong katawan, at simula noon ay ‘di na nahinto ang pangangalay—pangingirot ng mga naghilom na sugat na kung iisipin, naghilom nga ba?


pasan ang mundo, bibit habang tinatahak ang mundo ng iba. binalot ng kalyo’t sugat, talampakan na wala nang pakiramdam. nanginginig na braso, hindi malaman kung sa gutom o sa takot. o, marahil sa ngalay, sa pagod. pati ang may-ari ng katawan, wala na sa sariling isipan. walang maisagot sa mga tanongng katawan. uubo nang matigas, hindi titigil hanggang sa maibsan ang kati at kapanabikan. tatanggalin ang ideyang may sakit at magpapatuloy sa paglalakbay. pasan ang mundo, tiyaka siya magsisising inubo pa ang plema’t nabawasan ang kanyang natitirang lakas.


di ko ‘to malilimutan.


hihikbi, uubo ng bahagya, yuyuko, pipikit ng madiin, habang patuloy na naglalakad. hihigpitan ang hawak sa pasang mundo at magpapatuloy sa paglalakbay. bibigat ang bawat hakbang, masabi man lang sa sariling hindi nangangatog, hindi bibigay.


sisilipin niya ang dahan-dahang naglalahong pag-uugnay ng langit at aspalto. mataas ang araw, at sinusunog ang balat na nangungulubot. saan nga ba ‘to patungo?