2.26.2010

snooze

it is never, and was never a contest. no one is winning anything and no one is losing something. if ever someone says it is, i’d probably nod and agree. “yes, maybe. could be. a joy-grabbing contest perhaps?” i’d say. the joy the heart feels when i get to hold her hand and grasp it tight. the smile my eyes see after letting out a grin. oh, mine means a whole paragraph full of comfort and warmth. it is the look i get and the expression i desire and the words, “what are you looking at?” it is those moments that drive me crazy. and these are also the moments i think about before my eyes hide. a burst of laughter follows after the usual question. another joke, i see. and when reality slaps, who could possibly forget? i was with her. i was with her. we held hands. we strolled around. she looked back and saw my every blink. hoping she understood, “all i want is you” was all there is. almost every night, i dream of her. and in every dream, in my dreams, we talk relaxed, we laugh endlessly, we hug tightly, and we hold hands so dearly that when i wake up, i feel her presence. sometimes, i try to go back and dream and forever stay to the world i have fantasized selfishly. sunrise will come while i still hug my human-sized pillow. i hide my eyes and plunge my thoughts into numerous memories we have shared. “let us make more memories. let me be a part of those of yours. let us slowly drift away” whispering and humbly asking the gods to grant this unhumbly request. i crave for more time with my cotton-filled pillow, with you. “snooze!” i say! snooze.

2.21.2010

manikurista

"aray!" napasigaw ni joe kasabay ng pagpilipit ng katawan nito sa upuan. tila sa 25 layers ng dead skin cells, isang layer na lang at bubulwak na ang dugo mula sa hinlalaki. maingat na hinila ni ate letty ang nakakapit na ingrown. pero kahit gaano pa kaingat ay tila tadhana ito. muling namilipit si joe habang kagat-kagat na ang manggas ng t-shirt nito. nanginginig na umaangat pa ang puwet sa monoblock na upuan habang madiing nakakapit. nabaha ng dugo ang paligid ng kuko ni joe.

tila kulang pa ang nakita ng manikurista sa maasim na mukha ng binata at pinisil-pisil pa ang daliri. "meron pa?" dahan-dahan namang hinahabol ng suki ang hininga habang mabilis na tumango sa paboritong manikurista. walang ibang gumagalaw sa kuko ni joe maliban kay ate letty. katwiran niya, alam na ni ate letty kung paano ayusin ang kuko niya. ayaw na rin niyang ipagkatiwala sa iba ang kukong halos dalawang linggo ay sumasakit.

"sabi ko naman sa'yo, tigilan mo na ang pagsusuot ng mga sapatos na matutulis. ang taba-taba ng paa mo, e." muling pangaral ng matanda habang nagliligpit ng mga kyutiks at nipper. "hindi mahalaga ang uso, dapat praktikal ka sa buhay."

habang sinisilip kung gaano na kalalim ang nabungkal ni ate letty mula sa daliring pinuno ng dumi't dugo, tumango siya nang hindi nag-iisip. "hoy joe! narinig mo ba ko? tigilan mo na 'yang pagsususunod mo sa uso. mamili ka naman ng bagay sa'yo. hindi porket sinabi ng iba na maganda sa'yo ay bibilhin mo na. oo, maganda nga ang matutulis na sapatos, pero kung masakit naman sa paa, e." ulit ng manikuristang tila nanay sa pagsermon.

"opo" sumagot ang binata.

inabot ni joe ang limang daan sa matanda. "ate letty, o. wala kong barya, e." nag-unat pakaliwa't pakanan ang matanda. inilagay sa businessworld na shoulder bag ang maliliit na pouch. "wala rin akong barya, e. hindi na bale, next next week na lang ulit. sigurado namang tatawag ka ulit, e."

"mga bata talaga," bulong ng matanda habang palabas ng gate nila joe, "tigas ng ulo."

2.17.2010

kastilyong buhangin II

muli niyang tinipon ang mga buhanging mamasamasa pa sa pagkakaanod ng dagat. gamit ang natitirang lakas, mabilis niya itong ipinasok sa maliit na tabo at siniksik. sa natirang buhanging tore ipinatong ang bagong pinaghirapan at pinaghandaan. tila pangarap kung madurog ang mga namuong mga buhangin. napulbo ang luma, humalo sa ibang mga butil at nabaon sa limot. sa tuwing tataas ang tinig ng dagat ay lilingon siya para silipin an mga alon. umihip ang malakas na hangin at pinasok ang kanyang naluluhang mga mata. napapikit siya. kinuskos ang mga mata hanggang sa maramdaman na lang niya ang tubig sa kanyang puwet. huli na nang makita niyang bumagsak nanamang muli ang toreng kanina'y inaakalang tatagal.

2.16.2010

lighter

mabilis niyang inikot ang roleta ng tadhana at madiing pinindot ang pedal. namamatay ang sindi sa tuwing tatama ang hangin ng umiikot na bentilador sa kanya. ilalapat ang hinlalaki, papakiramdaman ang mga kurba ng roleta, at paiikutin hanggang sa sumindi muli. tulungan man ng kaliwang palad, mamamatay at mamamatay ito. paulit-ulit niya itong ginawa habang nanginginig at mahigpit na nakakapit ang apat na daliri sa katawan ni cricket. nang makaramdam ng pagkangalay, inilapag niya ang kamay sa mesa. paulit-ulit niyang inikot ang roleta ng tadhana habang namamahinga ang kanang braso sa tabi ng pulang refill na fluid na nakatayo sa mesa na waring sundalong laging handa sa anu mang mangyari.

2.13.2010

kastilyong buhangin

halos ‘di na ipikit

ang mga matang maliliit

habang kinukurbahan

ang kastilyong pangarap na tahanan.


sa ilalim ng mataas na araw,

nakaluhod at kahit uhaw,

hindi siya tatayo

at baka may bumayo

sa pinapangarap na kastilyong buhangin.

lalagyan ng buhangin ang tabo,

papatabain ng tubig para mapuno.

buong ingat na babaliktarin

ang toreng natatakot bahain.

maya’t maya ay sisilipin

ang dagat at ang kanyang mga alipin.


heto sila’t buhay na buhay

tila sa pagsira ng pangarap sila’y namumuhay.

halos maluha sa tuwing darating

at sasabihing, “anurin! pabagsakin!”

ang kaninang tore ay naging papel-de-liha

tulad ng iba, banat na banat na nakahilata.


nalimot, pinalimot.

at heto si tikboy,

parang batang palaboy.

uulit muli at itatayo ang nasira

dahil ang pangarap na kastilyo,

hindi papayagang makuha.


walang makagagawa

ng kastilyong mahaba—

binuo ng mga kuwarto

at walang hanggang pasilyo.

ang isang kuwarto’y pinuno

ng pangarap mula sa puso,

ang isa sa kaliwa nama’y pasensiya

at sa kanan ang binabalot ng saya.


ito ang kastilyo ni tikboy

nangangarap na wala nang bababoy.

hiling niya na sa susunod na dumating,

huwag ubusin ang nabuong piling.

2.11.2010

human chopsticks

galing ako sa ibang bansa noon. bilang isang estudyanteng anak na wala pang naibabalik sa magulang, bumili ako ng chopsticks pampasalubong. pagkakita ko pa lang ay natipuhan ko na siya--ang isa'y may "pa" at ang isa naman ay may nakaukit na "ma." nasa isip ko noon, "ito ang marraige." ito sila papa at mama na kahit magkahiwalay na indibidwal at may sariling mga hilig at buhay, maayos nilang nagagawa ang mga dapat. inabot ko ang chopsticks kay mama na kinikilig pa. "kasi magkaiba kayong tao, pero kahit ganoon ay magkasama kayo [at napapalaki niyo kami ng tama]" sabi ko gamit ang matalinong tono na para bang pilosopong may nasasabi sa lahat ng pagkakataon. sagot ni mama, "hindi totoo yan."

tiyaka ko na lang napatunayan na tama pala si mama nang makakita ko ng chopsticks na naglalakad.

hindi lang pala marriage ang nagbubuklod sa dalawang indibidwal, hindi lang sa papel na pinepermahan, hindi lang dahil sa may mga anak na at mga responsibilidad na kasama nito, at lalong hindi lang sa tawagan tulad ng "pa" at "ma."

naglalakad ako noon sa may bangketa malapit sa parke ng makakita ko roon ng isang pares ng chopsticks. umupo sila sa parke na sinabayan ko. nasa tapat ako ng nagku-kuwentuhang chopsticks nang mapansin kong magkaiba ang kulay nila. ang isa ay yari sa ivory, at ang isa naman ay sa mahogany--magkaiba man, parehong matibay. naagaw nito ang aking atensiyon. hindi rin pala pantay ang kanilang taas. hindi ko tuloy napigilang magtaka kung paano ito ginagamit. isang pares ng chopsticks na hindi pantay, paano ito sisipit ng siomai? mahirap, naisip ko. pinagmasdan ko sila hanggang sa bumaba ang araw. nagdilim na nang mapansin kong maya't maya ay napapangiti na ko.

nakapagtatakang maayos nilang nakukuha ang mga noodles at siomai na nagkalat. nakapagtatakang walang kamay na sumasakit sa tuwing sila'y sisipit. napupunan ng isa ang pangangailangan ng isa. ang hindi maabot na siomai ng maliit, tutuhigin ng kahoy na chopstick. nang minsang hindi makuha ng mahogany ang noodles, inalayan siya ng ivory. nakapagtatakang napatutunayan nila ang sikat na sikat na teoryang yin at yang--left at right, lalaki at babae, matangkad at maliit, maitim at maputi.

umuwi ako noong araw na iyon na bitbit ang napatunayang walang sinasabi si mama na hindi totoo. napatunayan na niya ito noon, alam ko... alam ko naman.

kailan lang ay pinabili ko si junjun ng tsinelas. ang usong tsinelas ang pinili niya--magkaiba ang kulay ng kaliwa sa kanan, hindi korteng paa, pero pag pinagdikit ay bumubuo ng korteng puso. naalala ko ang chopsticks na regalo ko kay mama noong kasingtaon ko si junjun, ang human chopsticks sa may parke, at ang natutunan ko noong araw na iyon.

tinanong ko si bunso, "bakit ganito 'to?" tumawa siya ng malakas na para bang kinikiliti. "wala lang, nakakatawa kasi sila, e." sagot ni junjun. "nakakatawa, o nakakatuwa?" pinaupo ko siya sa sopa kung saan ako nanonood ng telebisyon. "junjun, nakakatawa ba yun?"

nakatahimik siya.

"walang nakakatawa sa magkaiba. mas mahalaga ay kung ano, o paano, sila kapag magkasama."

"..pero thank you, anak!" sabay kiliti sa tagiliran ni junjun.

niyakap niya ko ng mahigpit.

2.07.2010

ex-idol

tinitingala ako ng lahat. at sa kauna-unahang pagkakataon, bida ako sa paningin ng ibang tao.

grade four ako noon nang ma-realize kong isa na nga ko sa mga astig (tigas) sa buong eskuwelahan. “ayan! ‘yan na si mark! game na! game na!” isisigaw nila na para bang hindi sila makapaguumpisa nang wala ako. ice-water ang laro tuwing umaga bago pumasok, walang titigil hanggang wala pang bell. kahit pa may madapa ay hindi magpapaawat, tuloy ang habulan. kung minsan at atakihin ng pagkasawa, touch-kampi o agawan-base naman. pagbali-baliktarin man ang laro, basta habulan ay ako ang bida. Kaya “idol” ang tawag nila sa’kin. papasok ng klase na basang-basa ng pawis, minsan ay may nakapulupot pang panyo sa tuhod at paika-ika maglakad.

habang nasa klase, pinag-uusapan na ang laro mamayang recess. kasabay nito ang pambubulabog sa crush kong iba-iba linggu-linggo. ayaw na ayaw ko kasing pinipilit ang sarili sa isang bagay na ayaw naman sa’kin. kaya naman ang katwiran ko lagi, “kung ayaw nila sa’kin, e ‘di iba na lang.” ito rin yata ang dahilan kaya ‘di ko nagustuhan ang pag-aaral. ayaw niya sa’kin, ‘di niya ko magustuhan, e ‘di huwag na lang.

pagagalitan ako ng dalawa kong ate dahil makikita nanaman nila ang aking report card na happy birthday sa pula. kakausapin ako ni mama, “hindi naman namin hinihingi na mag-honor ka, e. pumasa ka lang.” iba naman ang version ni papa, laging may mura. “tangina, ang bobo mo. mag-aral ka nga....” hindi ko na natatandaan ang iba. basta ang alam ko, laging may mura na kung hindi “tangina” ay “puta.” ganyan lagi simula nang bumagsak ako noong grade three. palibasa’y mga “honorable mention” lagi ang aking mga ate at nakakahiyang i-mention si bunso, bumaba na nga nang bongga ang expectations at standards nila, lalo sa’kin. mabuti na rin ata iyon.

bantay-sarado man ako ng dalawa kong ate, ‘di ako nagpapapigil. wala pang uwian, nasa labas na ko ng eskuwelahan at naglalaro ng sipa. paramihan lagi ang laro namin, unahan hanggang isang libo. sa isang sipaan ay umaabot ako ng otsenta hanggang isang daan kaya naman sa tuwing kampihan ay para bang mga malalanding babae kung kiligin ‘tong mga nagiging kakampi ko. kung hindi man kami umabot ng isang libo, sumusuko naman ang kalaban namin. ganoon din kapag pog ang laro. payabangan ng slammer. halos pare-pareho lang naman ang itsura ng mga slammer nila, plastic na transparent. Nagkakatalo lang sa kapal ng plastic at sticker na kung hindi ghost fighter ay dragon ball z. slaminator ang gamit ko. wala siyang sticker, imbes na transparent ay kulay itim, may inukit na pigura ng bungo, at gawa sa bakal.

kapag nasa bahay, wala namang bukang-bibig si papa kundi, “mag-aral kang mabuti.” minsan kahit eight over ten na ang test paper ko, “mag-aral kang mabuti” pa rin ang sinasabi. para siyang pirated na cd na sa tuwing nakikita ako ay uulitin ang “mag-aral kang mabuti” phrase. hindi na naiba ang kanyang mga linya. halatang hindi na pinag-iisipan. tututukan naman ako ng mga ate ko, kunwaring tutulungan akong mag-aral. “o, i-memorize mo ‘yan. gisingin mo na lang ako kapag ready ka na, ha?” gigisingin ko siya ng halos alas onse na ng gabi. at dahil pareho na kaming inaantok, matutulog na lang kami.

kabisadung-kabisado ko na kung paano umaandar ang sistema ng eskuwelahan. kaya naman parang wala na lang sa’kin sa tuwing babagsak ako. dalawang beses akong nag-grade three at tatlong beses nag-grade four.

noong ikalawang beses ko nang naggre-grade four, bumagsak uli ako. at sa kauna-unahang pagkakataon, nahiya yata ko. pumasa ang buong barkada maliban sa’kin. ibig nitong sabihin, magiging tatlong beses kong uulitin ang grade four. hawak ang report card, mabagal akong sumakay ng sasakyan. si papa ang nagmamaneho. tahimik niyang kinuha ang card kong kung puwede ko lang punitin ay pinunit ko na. 74 ako sa civics at 73 naman sa science. two points! kasalanan ko bang hindi ko sila binigyan ng flowers noong valentine’s day, o dahil ayaw kong magbigay ng regalo noong pasko, o dahil hindi ko sinunod ang mga payo nila na sumipsip? binalik ni papa sa’kin ang card at binuksan ang makina ng sasakyan. nararamdaman ko na ang pagbagal ng oras.

nararamdaman ko na na ilang sandali na lang ay mumurahin nanaman niya ko. isusumbat niya sa’kin ang mga pinaggagagawa ko buong taon, kasama na rin ang mga nakaraan. sanay na ko. manhid na ko. pero hindi, hindi ngayon, inumpisahan niya ang sermon nang “alam mo, pinagsisisihan ko talaga na naging anak kita....” paulit-ulit ang linyang iyon sa aking tainga na para bang pirated na cd na sa tuwing makikita ko ang card ko ay magple-play.

hindi ako umiiyak sa harap nila. pero sa kauna-unahang pagkakataon, nabasag ang pagkatao ng idol nila—ng mga grade four—ng mga astig.

pagkatapos ng taong iyon, lumipat ako ng eskuwelahan. first time kong lumipat ng eskuwelahan. sabi ni mama, pagkakataon ko raw ‘to para makapagbagong buhay. sinubukan kong mag-test ng pept (philippine educational placement test) sa deped. pumasa ko sa level ng grade 6. sobrang saya ko noon. natatandaan ko pa, pakiramdam ko nakapag-time travel ako. nabawi ko ang isang taon.

2.04.2010

vase III

yakap niya ang pinapangarap na vase habang paikot-ikot sa kama. nakapikit niyang yakap na tila sanggol niyang kinakalinga—tamang higpit nang ‘di masakal, tamang luwang nang hindi masira ang pagiging vase. ayaw niya itong mabasag. ayaw niya, at sa abot ng kanyang makakaya, ‘di niya ito papayagan. umiikot-ikot siya sa kama, yakap ang vase, nakapikit, habang mabilis na kinakaskas ang mga paa sa madulas na kobrekama. minsan ay ididikit niya ang vase sa kanyang labi, bubulungan ng mga kung anu-anong mga bagay—sobrang hihinang bulong na tila siya lang ang nakaririnig. “aalagaan kita, okay?” paulit-ulit siya.

nagising na yakap ang unan kong maliit—maliit pero sakto sa’king mga braso. nakasara ang mga palad na tila ayaw nang kumawala. napansin ko na lang na panaginip pala siya nang idilat ko ang mga mata. ay puta. niloloko yata ko ng sarili at ipinapaalala pa sa’kin kung gaano ko siya kagusto.

sabi sa psychology class ko noon, average ng dalawang oras na pananaginip ang ginugugol ng isang tao sa isang gabi, average daw na six years ng pananaginip sa buong buhay. di ko makalimutan ang panaginip kong ‘to. two hours na ba ‘yon? parang napakabilis naman ng panaginip kong iyon para maging dalawang oras. sabi pa nga, elements of dreams are closely related to the environment. hindi raw mapapanaginipan kung hindi naranasan. pero “pano pinipili ‘yon ng utak kung ano ang mga mapapanaginipan?” tanong ko. ang dami nilang kuru-kuro. ang daming theories na binanggit pero sa lahat ng mga nagsabi tungkol sa panaginip, si ferenczi ang di ko nakalimutan sa kanila. di ko na maalala kung sino siya, basta hungarian psycho-something siya, pero ang sabi niya, “a dream bears something that cannot be expressed outright.”

alas onse pa ang pasok sa eskuwelahan. ilang sandali pa, natanggap ko na rin na panaginip nga lang talaga sila. hindi ko siya yakap, at wala siya rito. naka-ilang pikit din ako, nagtangkang isipin muli ang mga nangyari kagabi at baka makatulog at mapanaginipang muli. napatalon na lang ako bigla nang maalala kong alas dies nagbubukas ang tindahan ng ceramics! may thirty minutes ako para pagmasdan ang vase bago bumiyahe papuntang school, kasya na siguro yung natitira pang thirty minutes para sa travel time. mabilis akong naligo at nagbihis. mas mabilis pa yata ko sa dyip kung maglakad para lang mapahaba ang oras ko sa ceramics store.

kinakapa ko na sa bulsa ang mga barya nang makita ko ang matanda sa labas ng store. kitang-kita rin ang pagtaktak niya ng yosi nang makita ako. naalala ko, nag-iipon nga pala ko. “hindi ‘te. kendi na lang.” “ilan?” tanong matandang halos magdikit na ang noo at tuhod sa pagkakuba. “isa lang ho.” naisip ko, okay ‘to. makakatipid ako ng piso. piso para sa aking ipon at piso para sa akin. pagbali-baliktarin naman, para sa’kin din naman lahat. niloloko ko lang din ang sarili.

malabong mata, malabong salamin ng tindahan, di ko maaninag ang vase sa istante kaya minabuti kong pumasok na lang. nilapitan ko siya tulad ng ibang mga pagkakataon. napangiti ako sa di malamang dahilan. “baliw!” may sumigaw. napalingat ako pero wala kong nakita. nababaliw na nga ba ko? tanong ko sa sarili. hindi naman siguro ako nahihibang. di ko lang maintindihan kung bakit natutuwa ko ‘pag nakikita ‘tong vase na ‘to. nakakagaan ng pakiramdam, e.

kinapa-kapa kong muli ang mga barya sa’king bulsa. muli kong tiningnan ang vase na nakatayo sa istante kasama ng ibang mga ceramics. bukod tangi siya, para siyang nag-iisang nakatayo sa istanteng iyon. kinapa kong muli ang aking bulsa habang tila hibang na nakangiti. pero hindi, hindi ako nahihibang. nakangiti lang ako. nakangiti ako habang kinakapa ang lahat ng ipon.

kukunin ko na sana siya nang maramdaman ko ang titig ng cashier mula sa likod. pinigilan ko ang sarili. lumabas ako ng tindahan nang ‘di tinitingnan ang cashier. umupo ako sa sahig katabi ng matandang tindera ng yosi. “ano?” tanong niya. “wala ho.” natahimik kami.

“huwag kang magmadali.” muli kong narinig ang magaspang na boses ng matanda. mabilis akong sumagot na “hindi naman ako nagmamadali. ayaw ko lang na may makakuha sa kanya, tapos...” napahinto ako. at sa kauna-unahang pagkakataon, natanggap at naintindihan ko ang katotohanan. “ayaw ko lang na may makakuha sa kanya, tapos ‘di naman siya aalagaan.” hindi ko na hinintay ang sagot ng matanda. tumayo ako at nagpagpag ng puwet. alam ko na kung saan mapupunta ang usapang iyon.

quarter to eleven. kaya ‘to. muli akong sumulyap sa vase, sa malabong salamin gamit ang malabong mata ko. nakita ko siya. nakatayo. bukod tangi. nag-iisa.

at pagkatapos ng klase, pagka-uwi ko, matutulog akong muli.

masaya managinip. masaya na nayakap ko siya nang mahigpit sa panaginip, pero shit! shit, pagnaka-ipon ako. puwede na kong ‘di matulog. isasakripisyo ko ang six years of my lifetime sleep para lang madagdagan ang oras ko na yakap siya sa totoo buhay.