12.06.2007

kapag nag-usap ang mga bata...

…pati relihiyon hindi tatantanan.

nakatambay nanaman ang tatlong batang kalbo sa may labas restoran. nag-aabang sila ng mga kostumer na lalabas upang makapaglimos ngunit medyo minamalas dahil wala masyadong kumakain.

“pati yata mga mayayaman ngayon wala na ring pera e.” biglang sabi ni bata1

“oo nga, tingnan mo nga tong parking natin. dati napupuno ‘to e. tingnan mo ngayon, iisa na lang, beetle pa.” sabat ni bata2 sabay tawa.

hindi nagsalita sa bata2 na nasa gitna ng dalawa. nakaupo sila sa hindi kalayuan, hindi masyadong malapit (baka masigawan ng gwardya) at hindi malayo (baka may makalusot na kostumer). magsasalita na sanang muli si bata1 nang biglang nagtanong si bata2 ng out of the blue.

“alam niyo ba yu....”

“saan kaya tayo nanggaling?”

********

natahimik ang tatlo, tila napa-isip.

“sabi ng nanay ko, gawa raw tayo ng diyos dahil....” ang nabitin na sagot ni bata3.

“dahil?” sabay na tanong ng dalawa.

“dahil....”

********

biglang may naalala si bata1.

“noong isang araw, may napulot akong green na libro. science book ata iyon. Unang beses kong makakita ng libro kaya dinala ko iyon kay nanang. tapos, kinabukasan, narinig kong binabasahan niya si balot (bunsong kapatid). narinig ko, nanggaling daw tayo sa mga unggoy....”

“unggoy?!” sigaw ng dalawa na halos lumabas ang mga uhog at tumulo ang laway.

“oo, taon-taon daw, nag-eebol daw tayo, eebob, basta iyon. nagbabago! ”

“ebolv! gago!” sigaw naman ng gwardya na nakikinig pala sa pinag-uusapan ng tatlo.

nagulat ang mga kalbo at lumipat sa mas malayong lugar. pinilit nilang itinuloy ang pag-uusap.

“oo, eblov. nag-ebol daw tayo, tapos, hanggang sa nawalan tayo ng buntot. natutong magsalita.”

tahimik lang ang dalawa, tila nag-iisip nang biglang humirit si bata3.

“kaya pala balbon si tatay.”

********

“parang hindi naman kapanipaniwala iyon.” ani ni bata2.

“nasa libro e!” pagtanggol ni bata1.

“oo nga.” gatong naman ni bata3.

“sige nga, papayag ka ba na sabihan kang unggoy? unggoy!” sigaw niya kay bata3.

nagkamot na lang ng ulo si bata3 at napatawa.

********

“noong buhay pa si papa, dinala niya ko minsan sa sinehan. naalala ko, ayaw pa nga kong papasukin dahil bawal daw ang bata....”

“tapos?” tanong ni bata3.

“hindi ko na matandaan e. matagal na iyon. tiyaka, tinakpan na ni papa ang mga mata ko nang pumasok ang bida at leading lady sa kubo”

“hindi ka nakasilip?” nananabik na tanong ni bata1.

“ang laki ng kamay ni papa e.”

********

“ano ba ang nauna, itlog o manok?” alala ni bata3. “alam ninyo, dati, tinanong ako ni nanay, ano raw ang nauna, itlog o manok. baka iyon ang sagot.”

“tanga! paano magiging sagot iyon?” sabi ni bata1 ng may pagmamataas.

“sabi niya kasi, itlog ang nauna e.”

“paano naging itlog e sa manok nga nanggaling ang itlog?”

“hindi ko nga rin maintindihan e. ...nauna raw kasi si tatay. si tatay daw kasi ang nanuyo.”

********

“inimbento lang ng mga tao yan. palibhasa, hindi rin nila alam kung saan sila nanggaling. sa unggoy. sa itlog. sa manok. kalokohan! gusto lang nila ng sagot sa mga tanong nila.” sabi ni bata2.

“e sabi kasi sa libro....”

“e sabi kasi ni nanay....”

“walang sinasabi sa’kin ang ragbi, pero binibigyan niya ko ng sagot.”

“tumigil ka na kasi sa pagraragbi mo!” pakiuap ni bata3.

“oo nga.” sunod ni bata1.

“sa mundo, wala tayong karapatan para magtanong lalo na’t kung hindi ka bata.” sabay hinga sa plastik na hawak.

“ano?”

“ano raw?” tanong ni bata3 kay bata1.

“wala...”mabagal na sagot ni bata2 “...sabi ko, habang bata, magtanong na tayo. ‘pag tanda natin, bawal na...."